NÓNG RẤT DỄ VIÊM DA

Thời tiết nắng nóng đột ngột khiến cho số bệnh nhân nhập viện vì các bệnh ngoài da tăng đột biến. Mới đầu mùa hè mà Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng (Bệnh viện Bạch Mai) hằng ngày đã phải tiếp rất nhiều bệnh nhân đến khám với triệu chứng mẩn ngứa khắp người. Và nguyên nhân lại là…

Vì sao lại bị viêm da?

BS. Nguyễn Hữu Trường, Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, da là một cơ quan đặc biệt, bao phủ hầu hết bề mặt của cơ thể và tiếp xúc trực tiếp với môi trường sống nên rất dễ bị tổn thương bởi các tác nhân kích thích từ bên ngoài. Các bệnh lý viêm da không do nhiễm khuẩn (còn được gọi là chàm  hoặc eczema) là một trong những biểu hiện bệnh lý ở da thường gặp nhất. Đây là một nhóm gồm nhiều loại bệnh với các nguyên nhân khác nhau, đặc trưng bởi tình trạng viêm nông trên bề mặt của da, gây ra các biểu hiện ngứa, nề đỏ, nổi mụn nước, khi vỡ gây tiết dịch và đóng vảy. Các dạng viêm da grain gặp nhất là viêm da tiếp xúc, viêm da cơ địa, viêm da dầu, viêm da thần kinh, tổ đỉa và đỏ da toàn thân. Biến chứng thường gặp nhất của tất cả các thể viêm da này là dày da do gãi nhiều và nhiễm trùng tại các vết trợt loét do vệ sinh kém. Về nguyên nhân, viêm da chính là một phản ứng của da trước các yếu tố kích thích từ môi trường bên ngoài như nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh, các sang chấn cơ học và hóa học trên da hoặc các loại kháng nguyên gây dị ứng cho da.

Mặc dù các bệnh viêm da không do nhiễm khuẩn đều không nguy hiểm đến tính mạng người bệnh và không lây lan nhưng thường diễn biến rất dai dẳng và gây ra khá nhiều phiền toái cho người bệnh.

Viêm da thần kinh gây ra do tình trạng gãi hoặc chà xát kéo dài tại một vị trí. Bệnh thường xảy ra ở những người trong độ tuổi từ 20 – 50. Nguyên nhân đầu tiên gây ngứa thường do viêm da tiếp xúc, nhiễm nấm hoặc ký sinh trùng, nhưng sau khi nguyên nhân đã được giải quyết, người bệnh vẫn tiếp tục gãi ở vị trí cũ (có thể do yếu tố tâm lý). Bản thân động tác gãi có thể làm ngứa tăng lên và càng thúc đẩy người bệnh gãi, hậu quả là làm cho vùng da tại chỗ trở nên dày và nâu sạm (liken hóa). Những đám da này có ranh giới tương đối rõ, thường nằm ở da đầu, cổ, cổ tay, vai, cánh tay và cổ chân.

Vào viện chỉ vì … gãi

BS. Nguyễn Hữu Trường, Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, số lượng bệnh nhân mắc các bệnh ngoài da như viêm da cơ địa, viêm da thần kinh đến khám chữa bệnh thời gian này tăng đáng kể. Nguyên nhân chính là do thời tiết trong giai đoạn giao mùa, nắng nóng xảy ra đột ngột, cường độ ánh nắng mạnh, cơ thể ra nhiều mồ hôi nên các bệnh mạn tính ngoài da thường bị nặng lên rõ rệt.

Đáng nói, một số trường hợp đến thăm khám bị ngứa “đóng cục”, vết cũ chưa khỏi thì vết mới đã xuất hiện. Những bệnh nhân này thường làm việc trong môi trường bị ô nhiễm, không kiêng kỵ được dẫn đến tổn thương kéo dài. Anh Nguyễn T.L, (Hai Bà Trưng, Hà Nội) 5 ngày hôm nay, bị ngứa ở cổ, phần bụng gần bẹn. Theo thói quen, ngứa thì gãi, các vết ngứa rộng dần, tưởng gan bị nóng, anh L. uống thuốc mát gan, bột sắn, uống thuốc đông y mà cũng không khỏi. Cuối cùng, anh tìm đến Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng (Bệnh viện Bạch Mai). Ở đây, anh được chẩn đoán là bị viêm da thần kinh.

Trường hợp ông Trịnh Văn T. ở Định Công, Hà Nội cũng vậy. Ông kể không hiểu sao cứ đến mùa hè là bị ngứa khắp người, đặc biệt là khuỷu tay, phía dưới đùi và các vùng bị cọ xát. Ban đầu ông tự ý đi mua thuốc về uống, bôi, nhưng không đỡ, các nốt xuất hiện chồng lên nhau và vết ngứa đã đóng thành mảng. Do công việc phải tiếp xúc thường xuyên với nước, không giữ vệ sinh sạch sẽ nên mỗi ngày ông lại bị ngứa thêm. Ông T. đến Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng khám khi vết ngứa đã sần sùi, lở loét.

Làm sao để phòng tránh?

BS. Nguyễn Hữu Trường khẳng định, việc điều trị các bệnh lý viêm da thường gặp nhiều khó khăn và mất nhiều thời gian. Cắt ngắn móng tay, mang găng cao su và hạn chế tối đa động tác gãi là điều hết sức quan trọng. Các loại kem hoặc mỡ cortisteroid bôi tại chỗ có tác dụng tốt giúp làm mềm da. Sử dụng các thuốc an thần hoặc gây ngủ có thể giúp giảm động tác gãi khi ngủ.

BS. Nguyễn Hữu Trường khuyên, khi thời tiết nóng bức người dân nên chủ động phơi hong chăn màn, giường chiếu, quần áo và các vật dụng khác trong gia đình để côn trùng không còn nơi trú ngụ. Giữ vệ sinh cá nhân, trời nóng nên tích cực rửa chân tay bằng nước sạch tránh để mồ hôi trên người quá lâu cũng có thể gây ngứa, nhất là các bệnh nhân có tiền sử ngứa theo mùa. Đồng thời, vệ sinh không gian nhà cửa thoáng mát, sạch sẽ, không nên để các chậu cây cảnh um tùm lá, ẩm ướt trong nhà vì đó cũng có thể là nguồn khởi phát bệnh tật, ruồi muỗi gây bệnh… Bên cạnh đó, mọi người nên uống nhiều nước, ăn hoa quả để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

Với những bệnh nhân đã được khám cần dùng thuốc và thăm khám lại theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ. Khi có những triệu chứng khác lạ phải lập tức báo lại cho bác sĩ để có cách điều trị đúng, kịp thời.

Nước ta thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa: Nóng, ẩm và mưa nhiều, mùa hè thường kéo dài, chịu nhiều đợt nắng nóng oi ả, nhiệt độ tăng cao, là nguyên nhân gây ra rất nhiều bệnh do nắng nóng, trong đó viêm da cũng là căn bệnh hay gặp do nắng nóng mùa hè.

          Rôm, sảy là một từ dân gian để chỉ một tình trạng viêm da hay gặp vào mùa hè khi thời tiết nắng nóng. Tổn thương da là các mụn nước, các sẩn màu đỏ, nhỏ như đầu đinh ghim hoặc lớn hơn một chút, các mụn nước, sẩn thường tập trung thành từng đám trên nền da đỏ, đôi khi có các mụn nước rải rác toàn thân. Thường thì bệnh nhân cảm thấy ngứa trên da nên hay gãi vì thế tổn thương da xuất hiện.

          Ví trí hay xuất hiện rôm sảy: Trẻ em hay có rôm sảy ở trán, đầu, đôi khi cả ở thân người, người lớn hay bị rôm sảy ở sau lưng, hai bên thắt lưng, mặt ngoài cánh tay, cẳng tay, mặt trước đùi, cẳng chân. Bệnh nhân bị ngứa nhiều và ngứa tăng lên khi đi ra ngoài trời nắng mà có ra mồ hôi hoặc uống rượu, bia, ăn các thức ăn như : Tôm, cua, nhộng, đồ rán, mít, vải… càng gãi thì càng ngứa tăng lên. Thường thì tổn thương da chỉ chứa dịch trong, nhưng nếu bệnh nhân gãi nhiều có thể bị nhiễm trùng và các mụn mủ xuất hiện.

          Nguyên nhân bị rôm sảy có nhiều yếu tố:

          Vào mùa nóng bức mà cho trẻ em mặc các loại quần áo bí hơi, quấn quá nhiều tã lót, một số các bà mẹ lại còn kiêng gió, không giám cho con ra ngoài mà đặt con nằm cả ngày trong phòng kín, làm cho trẻ nổi đầy rôm sảy.

          Các em nhỏ hơn 2 tuổi, đặc biệt là các em bé được sinh ra trong các gia đình có ông, bà, bố, mẹ, có cơ địa dị ứng thì hay bị hơn.

          Những trẻ em ở vùng nông thôn do cha mẹ bận mải, việc  tắm rửa nhiều khi ít được quan tâm, rất dễ bị rôm sảy. Ngược lại nếu tắm quá nhiều lần trong ngày làm mất di chất ceramide bảo vệ da cũng dễ dẫn đến da bị ngứa, khi gãi nhiều thì các mụn nước và các sẩn xuất hiện.

          Những người làm trong môi trường nóng ẩm như: Hầm lò, xưởng bánh, nấu bếp… mồ hôi tiết ra rất nhiều, ứ đọng trên da hoặc không thoát ra được, kích ứng da, gây ra ngứa ngáy, buộc phải gãi. Nếu tay bẩn, trên da có nhiều cáu bẩn, đất cát, rất dễ dẫn đến nhiễm trùng da.

          Khi trời càng nóng thì mồ hôi ra càng nhiêu, nhu cầu nước càng lớn, nếu không uống đủ lượng nước cần thiết để giúp gan thải độc thì cũng có thể sinh bệnh ngứa.

          Ở vùng nông thôn vào mùa thu hoạch lúa, ngô, bụi bặm từ rơm, dạ, cây ngô, bẹ ngô, bám vào da gây kích thích làm bệnh nhân ngứa, gãi, gây tổn thương da, viêm da.

          Điều kiện làm phát sinh một đợt viêm da mới hoặc làm nặng thêm tình trạng viêm da đã đỡ là khí hậu nắng, nóng nhiều ngày liên tục, mồ hôi ra nhiều, lau không kịp, làm da luôn ẩm ướt và kích ứng hoặc tiếp xúc với một số hoá chất như: Xà phòng, sữa tắm cũng có thể làm hiện tượng viêm da tái phát hoặc viêm da nặng thêm.

          Chăm sóc da:

          Khi da bị rôm sảy: Nên dùng phấn rôm xoa ngày 2-3 lần, trong phấn rôm có bột tan, bột kẽm ôxit, có tác dụng thoáng da, hút ẩm. Nếu chọn phấn rôm thành phần có chất sát khuẩn, se da như: Axit botic, titan thì càng tốt vì có thể ngăn ngừa được nhiễm khuẩn da. Không nên mua các loại mỡ kháng sinh về bôi vì mỡ có vazelin, bít chân lông, làm cho da bí hơi, mồ hôi không thoát ra được dễ dẫn đến viêm da.

          Không nên dùng xà phòng, sữa tắm để tắm. Nên tắm rửa nhẹ nhàng bằng nước chanh pha loãng, nước lá tía to, lá đào, vò nát, nước mướp đắng xay nhừ. Kỳ nhẹ nhàng bằng gạc hoặc khăn bông mềm, với trẻ nhỏ thì kỳ cho trẻ bằng lòng bàn tay, tuyệt đối không lấy bã kinh giới, bã lá đào hoặc bã mướt đắng chà sát lên da. Không dùng bàn chải, đá kỳ, xơ mướt, khăn bông ráp chà mạnh cho đỡ ngứa, sẽ làm cho da tổn thương nặng hơn, gây nhiễm trùng và viêm da nặng hơn.

Điều trị viêm da

Khi da  bị viêm bôi các chế phẩm làm dịu mát như: Jarish, hồ nước, ngày 2 lần trong vòng 1- 2 tuần. Nếu không đỡ hoặc tổn thương có viêm đỏ nhiều thì phải bôi một trong các chế phẩm sau:

Trẻ dưới 1 tuổi bôi: Trasmone

Trẻ trên 1 tuổi bôi: Fobancort.

Người lớn bôi: flucina

Chỉ bôi ngày 1 lần trong vòng một tuần.

Nếu có ngứa nhiều thì trẻ em có thể uống siro fenasgan, người lớn uống kháng Histamine vào buổi tối.

Nếu tổn thương da có mủ, bị viêm da nặng thì nên đi khám, điều trị tại các chuyên khoa da liễu.

Phòng bệnh:

Hàng ngày tắm cho tre bằng nước mát (ngày 1-2 lần)

Mặc quần áo cho trẻ bằng loại vải mềm, thoáng mát, dễ thấm mồ hôi.

Nhà ở cần thoáng gió, mát mẻ, không nên vì sợ gió máy mà quấn cho trẻ quá nhiều quần áo, tã lót và ở trong phòng kín cả ngày, làm trở ngại cho sự hô hấp của da trẻ.

Ăn nhiều thức ăn mát như: Bột sắn dây, chè đậu đen, canh mồng tơi, nước rau má, nước cam, nước chanh… uống nước đầy đủ.

Khi bị rôm sảy chỉ cần xử trí đúng phương pháp, bôi đúng các loại thuốc thì cũng không gây tác hại gì, sau vài trận mưa, trời mát, thì rôm sảy sẽ dịu đi hoặc lặn hết, cùng lắm là để lại những điểm tróc da nhỏ. Giết rôm là một thói quen không hợp vệ sinh, làm cho da dễ bị nhiễm trùng, là điều các bà mẹ nên tránh.

Thông tin được cung cấp bởi:

GS.TS: Thanh Phương.